Skip navigation.
მთავარი

საძიებლები

ძიება ქართულ ბიბლიოთეკებში

Create your own Custom Search Engine
ძიება ქართულ ლექსიკონებში და ენციკლოპედიებში
Create your own Custom Search Engine
ძიება მსოფლიოს უნივერსიტეტების ღია სამეცნიერო არქივებში

Create your own Custom Search Engine

ღონისძიების ჩატარება ეროვნულ სამეცნიერო ბიბლიოთკაში

თქვენი ღონისძიების ჩასატარებლად ეროვნულ სამეცნიერო ბიბლიოთკაში, გთხოვთ, შეავსოთ სააპლიკაციო ფორმა და გადგმოგზავნოთ ელექტრონულ მისამართზე: infopr@sciencelib.ge

თემო გოცაძე: ჩემი 70 - ეჰ! სათქმელი ძალიან ბევრია...

4c0d442a6237

მზეო ხუციშვილი

„ახალი 7 დღე“


2011 წლის 25 მარტი

70 წელი შემისრულდა. ვფიცავ, ცუდად არ მიცხოვრია. გადასარევი ჯგუფი მყავდა მეგობრების. წრე, რომელშიც მე ვიყავი გენიალური პიროვნებებით იყო გარემოცული, საოცარი ურთიერთობები გვქონდა. უამრავი გამარჯვება მახსოვს. არაერთი გამოფენა გაგვიტანია და ყველგან დიდი წარამტება გვქონდა. ჩვენ არ ვიყავით მიჩვეულნი ვიღაცეებისთვის გვემტკიცებინა, რომ კარგები ვართ. დღეს უკვე სამტკიცებელი ხარ. ერთი კაცის ამარა ხარ, რომელიც მსოფლიოში დაგრიალობს და ამბობს, - გადასარევები ვართ. მაგრამ საქმე საქმეზე, რომ მიდგება, რით ვართ გადასარევები?

თავს გარიყულად ვგრძნობ, საზოგადოებრივი აქტივობა აღარ არის. ძალიან ძნელია, როცა საზოგადოებრივი აქტივობა არ არის, მოტივაციის გარეშე რჩები. რა თქმა უნდა, მე საკუთარი ეკლესია მაქვს, დილით ვდგები, ვმუშაობ, ვემზადები, ვფიქრობ, ზღვა მასალას ვაგროვებ, დაკავებული ვარ, მაგრამ იბადება კითხვა - უნდა კი ვინმეს ეს ყველაფერი? გამოფენა, არ ეწყობა, მყიდველი ნამუშევრისა არ არსებობს...

მე ვმუშაობ, ვერ გავჩერდები, მაგრამ რა მერე? მე შეიძლება კიდევ 5 ან 10 წელი ვიარსებო, წავალ, აღარ ვიქნები, სად წავა ეს ნამუშევრები, სად მიდის ის, რითიც მე მთელი ჩემი ცხოვრება ვიცხოვრე. მე ვინც დამრჩება, ისინი ამას ვერ მიხედავენ, თუ სახელმწიფო არ დაეხმარება. ამ ყველაფერს მოვლა, შესანახი ადგილი სჭირდება. ექნება ჩემს ნაშიერს იმის საშუალება, რომ ამ ყველაფერს მოუაროს? ასე ბევრი რამ განადგურდა, ჩემს თვალწინ მხატვრები წაიშალა, აღარაფერი აღარ დარჩა...

იცი რა არის, იტალიასავით საზოგადოება უნდა იყო, მაგრამ იქ მაინც ეკლესიამ გაიტანა. ჩვენს ეკლესიასა და მათ შორის დიდი განსხვავებაა. ის უფრო ლიბერალურია, ჩვენი დოგმატურია. ჩვენი ამას დაწვავს, ისე, როგორც შოთა რუსთაველი დაწვა. კი, ნანობს ახლა, რომ ასეთი მაგალითი დატოვა, მაგრამ ფაქტი ხომ მოხდა. დოგმის იქით გახედვა არ უნდათ. როგორ შეიძლება XXI საუკუნეში იმ ნორმებით იცხოვრო, რომლითაც პირველ საუკუნეში. მას შემდეგ ოცი საუკუნე გავიდა, უამრავი რამ შეიცვალა, შენც უნდა იცვლებოდე. კათოლიკე მიხვდა ამას, თუ არ შეიცვალა წააგებს და ნელ-ნელა მიყვება დროს, მხარს უბამს, უკვე ეკლესიაში აკეთებს გამოფენებს, კონცერტებს. ჩვენ ესეც არ გვაქვს. გარანტორი აღარც სახელმწიფოა და არც ეკლესია. იმიტომ, რომ საეროს ვერ იტანს. ჰაერში დავრჩით. მუზეუმს და კულტურის სამინისტროს საშუალება არ აქვს, მოგხედოს. ყველაფერი ეს ღრმა საფიქრალს ტოვებს. არავის არ ვადანაშაულებ, არის გარკვეული ტენდეციები, რომელსაც ან დაეთანხმები ან არა. ეს კარგად მესმის. ხდება ის, რაც მოსახდენია, მაგრამ გული მწყდება, რომ ძალიან დიდი დრო დაგვჭირდა, გაგვეგო, ვინ იყო ფიროსმანი, დავით კაკაბაძე... დავით კაკაბაძე დღესაც არავინ არ იცის. მისი ნამუშევრები მის ოჯახში დევს და სანამ ის ოჯახი იარსებებს, იარსებებენ ისინიც, საზოგადოებისთვის კი აღარ არსებობს. ასეა ბევრი, ასე ვიქნებით ჩვენც. ამიტომ არის, რომ ცოტა პესიმისტური განწყობა მაქვს, თორემ ახლა 40 წლის რომ ვიყო, ქვეყანას დავანგრევდი. 40 წლის ასაკში მე მხატვრის სახლს ვხელმძღვანელობდი, შემდეგ მხატვართა კავშირის მდივანი ვიყავი, მერე სამუზეუმო-საგამოფენო გაერთიანების გენერეალური დირექტორი, წელიწადში 100 გამოფენას ვაკეთებდით.

ამბობენ, მაშინ სხვა დრო იყო...

ეს სიტყვები მაცოფებს. რას ნიშნავს სხვა დრო იყო. იგივე ხალხი, შენობები, ქვეყანა,შემოსავალი იყო და არის დღესაც, უბრალოდ, ის საზოგადოება ამაში ხარჯავდა, ეს საზოგადოება არა, განსხვავება მხოლოდ ეს არის. სახელმწიფომ კულტურა კერძო პირებს გადააბარა და გვითხრა, წადი, შენ თვითონ იშოვე ფული. სად ვიშოვო...

დამერწმუნეთ, სახელმწიფო გაერიდა საზოგადოებას. სახელმწიფომ ჩათვალა, რომ ყველაფერი, რაც კულტურაში იხარჯებოდა ზედმეტია და დაიწყო, ვთქვათ, არმიის მშენებლობა, რომელიც ორჯერ დამარცხდა. კი ბატონო, სწორია, ქვეყანას სიძლიერე უნდა ჰქონდეს, არმია უნდა ააშენო, მაგრამ ამდენი ფული ხარჯო და მერე ორი ომი წააგო... როგორ შეიძლება ომ წაგებული ადამიანები სახელმწიფოს მართავდნენ. არმიაში ოფიცერი, რომელიც დავალებას ვერ ასრულებს, სამსახურიდან უშვებენ. ამრიგად, სახელმწიფომ გადაწყვიტა, რომ კულტურა მისი დასაფინანსებელი აღარ არის. უფრო სწორად მისი დასაფინანსებელი არის კულტურა, რომელიც მასიურ ხასიათს ატარებს, რომელიც მასაზე და მასებზე მოქმედებს და ამას აკეთებს კიდეც. ვიღაცეები ჩამოჰყავს, მილიონებს იხდის, ყველაფერს აკეთებს იმისთვის რომ შოუბიზნესები და ეს კონცერტები იყოს. სამყარო კი ცოტა სხვა რამეებით ცხოვრობს. ადრე ჩვენი ბედნიერება ის იყო, რომ ჩვენც იმ ღირებულებებით ვცხოვრობდით, რომლითაც მთელი სამყარო. საზოგადოება საშუალო დონის შემოქმედებას არ მიიღებდა, რადგან არ აკმაყოფილებდა. რომ გინდოდეს, მხატვარსაც ვეღარ გაზრდი, რადგან დაწესებულებაში, სადაც მხატვარი იზრდებოდა ღირებულებები შეიცვალა. მაგალითისთვის, ვიღაცეებს კი უყვართ „ფურთხებაზე“ ლაპარაკი, მაგრამ ასეთი რამ ნორმალურ საზოგადოებაში წარმოუდგენელია. თუ, ხდება, დახურულ ჯგუფში, სადღაც, თავისთვის. ის, რომ გამოვიდეს და საზოგადოებაში მოიპოვოს არსებობის ადგილი ეს გამორიცხულია.

განათლება და განვითარება ინტეგრირების გარეშე არ არსებობს. ინტეგრირება საგამოფენო სივრცეში ერთი რამ არის, სახელმწიფო მხატვრებს საშუალებას უნდა აძლევდეს, წელიწადში რამდენჯერმე გამოფინონ საკუთარი ნამუშევრები და დაამტკიცონ, წარმოაჩინონ ვინ არიან, მერე საუკეთესო შეიძინონ, იმიტომ, რომ სტიმული მოგცენ. ეს საქართველოში იყო, ახლა აღარ არის. არის რამდენიმე ამოჩემებული მხატვარი, რამოდენიმე ბიზნესმენის მიერ დაფინანსებული. წინააღმდეგი არ ვარ, პირიქით, ვენაცვალე, რომ ეს მაინც არის, მაგრამ ეს არ ქმნის, კულტურის იმ საშუალო დონეს, რომელმაც ქვეყანა, პოზიცია და საკუთარი კულტურა უნდა შვას. საკუთარ კულტურას ერთი და ათი კაცით ვერ შექმნი. კატასტროფაა, როცა გეუბნებიან, შოთა რუსთაველი მეხუთე საუკუნის მეფეაო. ამ ადამიანს, ხომ ერთი ბწკარიც არ აქვს წაკითხული. ამ მაგალითებიდან მივდივარ დასკვნამდე, რომ ჩვენს თავს რაღაც ხდება. ის, რომ არც შემოქმედება, არც აზროვნება სჭირდებათ, უნდათ მხოლოდ მომსახურე ადამიანი, რომელიც უწყისზე ხელის მოწერას შესძლებს, რომ ფული აიღოს, ან არჩევნებში ხმა მისცეს.

დღეს, თუ სადმე ქართველი ჩანს, ყველა გერმანიაში, ამერიკაში, ესპანეთში ცხოვრობს და იმ ქვეყნების კულტურაზე არიან აღზრდილნი. ჩვენს დღევანდელ კულტურაზე აღზრდილი გავიყვანოთ და ვნახავთ, რაც იქნება. არადა, ყველა ჩვენს კულტურაზე იზრდებოდა. პაატა ბურჭულაძე, რომ გამოჩნდა, ამერიკაში დაიბადა? თბილისის კონსერვატორიაში ჩამოყალიბდა და პირველივე გასვლით დაანგრია ყველაფერი და კიდევ ბევრმა სხვამ. ცხადია, შემდეგ სხვა ქვეყნებში ცხოვრება უამრავ რამეს გმატებს, გამოცდილება გემატება და ურთიერთობები ყალიბდება. არ შეიძლება, ასე წამოწოლილ მდგომარეობაში არსებობა. დავრჩით ლექსენების ამარა... ჩვენ ხომ ყველაფერი უცხო კარგი გვგონია და საკუთარი ნაკლებად საინტერესო. ქართველები ნიჭიერი ხალხი ვართ. გარდა ამისა, საქართველოს თითქმის ყველა კუთხეში რაღაც არსებობს, შროშის კერამიკა, თუშეთის თექა, გორის ზღაპარი, თეთრი კერამიკა, სადღაც მარმარილოა, გრანიტია, პატარ-პატარა საწარმოებია საჭირო და ეს ხალხიც დასაქმდება. საკუთარი მრეწველობა გექნება. ამ დროს იტალიიდან ჩამოგაქვს ქვები და რუსთაველის პროსპექტზე აგებ, რატომ აკეთებ ამას. მე არ მოვტყუვდები, იმიტომ, რომ ფულს ათეთრებ, თორემ ჩვენ რა ქვები არ გვაქვს? გააკეთე პატარა წარმოება და ქვებსაც დაგიმზადებს და სამუშაო ადგილებიც შეიქმნება... ყველაფერ ამის ნაკრები რეალურად განცდას იწვევს.

ჩვენ ხომ ჩაგვრეცხა ყველა, მოვიდა თუ არა... ეს ქართული აკადემიის გამოსვლებმა ათქმევინა, რომლის წევრი მეც ვარ. იქიდან დაიწყო ჩვენი ჩარეცხვა ყველანაირად, იმ დონემდე, რომ გია ბუღაძემ, რომელიც ჩემს ხელში გაიზარდა სამსახურიდან გამომიშვა. მაგრამ, ჩემი უბედურება ის არის, ამათ, რომ ჰკითხო, წითელი პროფესურა ვარ, იმათთვის, რომ გეკითხა, ბურჟუაზიული ხელოვნების აპოლოგეტი ვიყავი. ამის შესახებ დოკუმენტაცია არსებობს – ერთადერთი ქართველი მხატვარი ვარ, რომელიც საკავშირო სამხატვრო აკადემიამ განიხილა, პარტიის ცეკამ წერილი გამოგზავნა გამოფენა დაეხურათ. 1976 წელს შევარდნაძე რომ არ ყოფილიყო, გამოფენა არ იქნებოდა. შეიძლება მთელი ცხოვრება ისე იცხოვრო, რომ აკადემიაში არ შეგიშვან? არც მაშინ მიშვებდნენ და არც ეხლა. განსხვავება იმ დროსა და ამ დროს შორის ჩემთვის არ არის. მაგრამ, მე იმ ცხოვრებით ვიცხოვრე, რომლითაც უნდა მეცხოვრა. არასდროს არ მიკეთებია ის, რისი გაკეთებაც არ მინდოდა. თუ რამე არ გამომივიდა, მხოლოდ იმიტომ, რომ ნიჭი იყო ნაკლები, ან ენერგია დავაკელი. ასეთ შემთხვევაში პრობლემა ჩემშია საძიებელი. საზოგადოებას ბრალდებას ვერ წავუყენებ. პირიქით, საზოგადოება გახსინილი იყო, ოღონდ რამე გეკეთებინა. ცუდია, რომ დღეს ასეთი საზოგადოება არ არის...

70 წელი შემისრულდა, მთელი ჩემი ცხოვრება ვშრომობ, პერსონალური გამოფენა მინდა და ვერ ვაკეთებ. ბევრი ახალი ნამუშევარი მაქვს, მაგრამ ვერ ვფენ, რადგან მათ საგამოფენოდ მომზადება სჭირდებათ, საგამოფენო ფართობს ფული უნდა. კულტურის სამინისტრო უარს გეუბნება. რჩები სპონსორის ამარა, სად არის ეს სპონსორიც? არადა, იუბილეზე წესით გამოფენა უნდა გააკეთო, საზოგადოების წინაშე წარსდგე. აქამდე ხომ მიცნობდნენ, ტაშს მიკრავდნენ. ვინმემ, რომ მკითხოს რას აკეთებო, რა ვუპასუხო, ვერაფერს ვერ ვეტყვი. ბოლო გამოფენა 2003 წელს “დიდ გალერეაში” მქონდა სანამ ეს ხელისუფლება მოვიდოდა. მაშინ ამ გალერეის გენერალური დირექტორი მე ვიყავი. ძალიან დიდი გამოფენა იყო, 300 სურათი გამოვფინე.

70 წელი

ყოველდღე, ყოველღამე ვფიქრობ, როცა არ მეძინება, როცა საფიქრალი ჩნდება, არის რაღაცეები რასაც ფიზიკურად ვერ ვასწრებ. გული მწყდება, რომ შეიძლება ამ ქვეყნდიდან ისე წავიდე, მონუმენტალისტიკური კედელი ვერ გავაკეთო. საუბედუროდ არც იმ დროში მომეცა საშუალება და ახლა, ხომ გამოირიცხა ყველაფერი... უამრავი შენობა შენდება, მაგრამ მონუმენტური ხელოვნების გარეშე რჩება. უხარისხო რაღაცეები საღდება მონუმენტურ ხელოვნებად, ან ეკლესიები როგორ იხატება, ძალიან მდარე ხარისხის არის, ბევრი დავკარგეთ და ვკარგავთ, საშუალო ხარისხი მოვიტანეთ და სახელმწიფო ნებად გამოვაცხადეთ.

რა არის 70 წელი, ალბათ, გადასინჯვა ყველაფრის, იმ გზის, რომელიც გავიარე. ალბათ, მადლობა მაქვს სათქმელი ყველა იმ ადამიანისთვის ვისთანაც ურთიერთობა მქონდა, სიყვარულს და სითბოს, რომ ვგრძნობდი მათგან. მადლობა ამ ქვეყანას. ქვეყანა ის ხომ არ არის, პრეზიდენტის სასახლეში მიგიღებენ თუ არა, ქვეყანა არის, საქართველოს ნებისმიერ კუთხეში, სოფელში თუ ქალაქში ნორმალურად რომ შეგხვდებიან, ადამიანად ჩაგთვლიან. ამ შემთხვევაში მე სასაყვედურო არაფერი არ მაქვს, ყველგან, სადაც კი ვყოფილვარ, მეგობრობის, სიყვარულის და სითბოს მეტი არაფერი არ მიმიღია. თუმცა, რომ გითხრათ, კმაყოფილი ვარ საკუთარი ცხოვრებით, მართალი არ ვიქნები, ბოლომდე კმაყოფილი არ ვარ, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი რისი გაკეთებაც შემეძლო გავაკეთე, მთლიანად მაინც არ მოხერხდა იმის გაკეთება რაც მინდოდა. ეს ჩემი ბრალია. პერიოდები მქონდა, 4-5 თვე ინტენსიურად ვმუშაობდი, მერე 2-3 წელი არაფერს არ ვაკეთებდი. ძალიან ბევრი დრო დაიკარგა, პირადული ტრაგედიების, საზოგადოებრივი ყოფის და ცხოვრების გამო...

მხატვარი ვინ არის, ვინც სახელოსნოში, თავის ნაჭუჭში ზის და მუშაობს. აკადემია რომ დავამთავრე, დედაჩემმა ჩემი სახლში ჯდომა ვერ აიტანა, სამსახურის გარეშე ეი ბაღანა გაფუჭდებაო, არ გამოვა ამისგან კაციო და თავი სახელმწფიო სამსახურში მიკრეს. სახელმწიფო სამსახურმა თავისი მოთხოვნები და ვალდებულებები დააყენა, რამაც ბევრი დრო წამართვა. იყო პირადული საკითხებიც, როცა კატეგორიული უარი ვთქვი ყველაფერზე და დაახლოებით 10 წელი არაფერს არ ვაკეთებდი, მხოლოდ ვსვამდი. ამ წლებმა ჩემი ორი უახლოესი, უნიჭიერესი მეგობარი შეიწირა. რატომღაც მე გამოვძვერი. ამ დროს ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე დიდი როლი კარლო გარდაფხაძემ ითამაშა, ხელი მომკიდა და ტელევიზიის მთავარ მხატვრად დამნიშნა. სამსახურმა ვალდებულება გამიჩინა. სმას თავი დავანებე, თითქოს რიტმში ჩავჯექი, მოვალეობები მივიღე, ამან გააჩინა კონტაქტები და ურთიერთობები საზოგადოების სხვადსხვა ფენებთან. ტელევიზია ხომ ყველა ფენაა. ურთიერთობებმა გააღვიძა ახალი სურვილები და თემები შემოქმედებაში. მე ცხოვრება სწორედ ტელევიზიაში ვისწავლე. ტელევიზიამ მიშველა. ვცდილობდი, ადამიანებში მხოლოდ კარგი დამენახა. 13-14 წელი ტელევიზიის მთავარი მხატვარი ვიყავი. იქ მუშაობის ბოლო ხანებში მივაღწიე იმას, რომ სახელოსნო ტელევიზიაში მქონდა. მაშინდელმა თავმჯდომარეებმა კარლო გარდაფხაძემ, გურამ ენუქიძემ და ნუგზარ ფოფხაძემ მომცეს ამის საშუალება. პირველი დიდი გამოფენა, რომელიც 1976 წელს გაკეთდა, სწორედ ტელევიზიაში მომზადდა. მხატვრის სახლის დირექტორად, რომ წავედი, მხატვართა კავშირმა მომცა ფართი სახელოსნოსთვის. მოკლედ, სადაც ვმუშაობდი იქ ვხატავდი, შეძლებისდაგვარად.

იუბილე როგორც წესი, ნებისმიერ შემთხვევაში სახელმწიფოს მიერ გამოფენით აღინიშნება. სხვა, რაც მისაღები იყო, ყველაფერი მომცეს – ვარ სახალხო მხატვარი, სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, პროფესორი, აკადემიკოსი, აკადემიის წევრი, მაგრამ მაინც არის რაღაცეები რითიც სახელმწიფო მილოცვას ახერხებს. მაგრამ, მე რა უნდა ვთქვა, როცა ანა კალანდაძის 80 წლისთავი დღევანდელ არც საზოგადოებას და არც მთავრობას არ გაახსენდა. ადამიანი, რომელიც მთაწმინდაზე დაიკრძალა, რაზეა საერთოდ ლაპარაკი... გამოდის, რომ ქართული სახელმწიფო ქართულ კულტურას გაემიჯნა.

საქართველოდან წასვლა...

ქვეყნიდან წასვლა არც მიფიქრია, მიუხედავად იმისა, რომ ამის საშუალება მქონდა. მე და კოკა იგნატოვი 1989 წელს სანტიეგოში ვიყავით. იქ ძალიან დიდი ქართული კულტურული პროგრამა სრულდებოდა. 9 აპრილის წინა პერიოდი იყო, ფაქტიურად ქვეყანა ინგრეოდა. თბილისში შაოსანი ქალები ისხდნენ, მიტინგი მიტინგზე მიდიოდა, შიმშილობა იყო გამოცხადებული. ამ დროს ჩვენ მივიღეთ წინადადება, დავრჩეთ ამერიკაში, სანფრანცისკოში კათედრაზე, გვექნებოდა სახელოსნო მე და კოკა იგნატოვს, აგრეთვე იყო წინადადებები სახელმწიფო, ფედერალური უნივერსიტეტიდან და მუნიციპალური სასწავლებლიდან. აღარ ვამბობ კედლის მხატვრობის კონკრეტულ შეკვეთებს და სხვა წინადადებებს. ვერ დავრჩით, ვერ შევძელით... ვერც ვერასდროს ვერ წავალ, როგორ პირობებშიც არ უნდა ვიყო. ვიცი, ძალიან ბევრი ადამიანი წავიდა, მიკვირს მათი, სხვათაშორის კარგად არიან. ცხადია მხატვარმა ბევრი რამ უნდა ნახო, მაგრამ ძირის მოწყვეტა არ შეიძლება, ძალიან ძნელია, მაშინ სისხლის მსმელი უნდა იყო, და ყველაფერზე წამსვლელი, რომ სხვაგან იარსებო. ან ეგ რა არსებობაა...

ჩემი შემოქმდება...

მე მონუმენტური მხატვრობისკენ ვარ მიდრეკილი, რომლის ასპარეზი ფაქტიურად არ არის. სურათებს ჩემი ფულით ვყიდულობ, მოვდივარ და ვხატავ, მაგრამ მათ საძინებელში ხომ არავინ არ დაიკიდებს. ისინი კედლისთვის არის და ცხადია იქ უნდა იყოს, სადაც ფსიქიკაზე, აზროვნებაზე, ცნობიერებაზე იმუშავებს. ეს შესაძლებლობა კი ჩვენს ქვეყანაში გამოითიშა, უკანასკნელი ოცი წლის მანძილზე ფაქტიურად აღარ არსებობს. არადა, გენიალური კედლის მხატვრობები და მონუმენტური ნაწარმოებებია შექმნილი. არ ვაჭარბებ - გივი თოიძის, კოკა იგნატოვის... ძალიან ბევრია გაკეთებული და მართლა კარგები...

მონუმენტური ხელოვნება უწყვეტი პროცესია. პირველი ნამუშევარი ბადებს მეორეს. იმიტომ, რომ პიველივე ნამუშევარში ჩნდება იდეები, რომლებიც ვეღარ სხეულდება იქ. ის დაუკმაყოფილებლობა გაკეთებინებს მეორეს, მეორე მესამეს, ამ დროს რაღაც გარკვეული პასაჟები პირველი სურათიდან მეორეში გადადის, მეორედან მესამეში და ასე მიდის მთელი ცხოვრების მანძილზე. ძნელია იცხოვრო ისეთ იდეოლოგიურ ქვეყანაში, როგორიც საბჭოთა კავშირი იყო. აუცილებლად საკუთარი კუთხე უნდა მოგეძებნა და მითოლოგიას, ზღაპარს, თქმულებას ვაკეთებდი. იმას, რასაც ბავშვებს სკოლაში ასწავლიდნენ. „ლურჯა ცხენები“, „ვეფხვი და მოყმე“, რომ გაგეკეთებინა, არაფერი არ მოხდებოდა. მაგრამ ეს იყო, შეფარული დამოკიდებულება, როცა “სტროჩკებს” შორის შენს სათქმელს ამბობ. აკეთებ ისტორიულ სურათს და ფაქტიურად ადიდებ ქართულს, რომელიც რეალობის წინააღმდეგია. ძალიან დიდი დრო დასჭირდა ამის ჩამოყალიბებას, მიუხედავად იმისა, რომ მე არ მქონია ნამუშევარი, რომელიც გამოფენაზე არ მიეღოთ. მხოლოდ ერთადერთი შემთხვევა იყო, მიტანილი „ლურჯა ცხენები“ ელენე ახვლედიანმა გამოფენაზე არ დაკიდა. თვითონ იმ წელს გამოიფინა სერიით ნამუშევრებისა, რომელშიც რუსთაველის პრემია მიიღო. არადა, ამ გამოფენაზე 1964 წელს, მთელი რუსთაველის პროსპექტი მყავდა დაპატიჟებული. მე ახალგაზრდა, ნაგლი ბიჭი ვიყავი და შევაგინე. გაგიჟდა, გაუხარდა, შენ რა მაგარი ვინმე ყოფილხარ, კარგია, რომ არ გადაყლაპე და პირდაპირ მითხარიო, ეს ნამუშევარი ამ გამოფენაზე ყველაფერს შეჭამდაო. რა უნდა მეთქვა, გავჩუმდი. მერე 1965 წლის გაზაფხულზე გამოიფინა და შესრულების თარიღადაც ეს წელი დაეწერა, თორემ რეალურად 1964 წელს შევასრულე.

ახლა ჩემს შემოქმდებაში ფაქტიურად ყველაფერი განახლებულია. ძალიან ცოტა რამ აკავშირებთ ერთმანეთთან ძველსა და ახალ ნამუშევრებს. საქმე რაშია, ოჯახში რძალი შემომივიდა, რომელმაც ჩემი ნამუშევრები დაათვალიერა, აბსტრაქციები ნახა და მითხრა: - ამათ რატომ არ აკეთებ, იქნებ ამ ძველი თემებით წახვიდე განზოგადოებისკენო. ამაზე მეც მიფიქრია, მაგრამ ყოველთვის მეუბნებოდნენ და მეც ვამბობდი, რომ საგანი ძალიან კარგად უნდა იცოდე, რომ მერე განზოგადოებაზე წახვიდე, რეალობა მაქსიმალურად უნდა იცოდე, რომ მერე ზედმეტობა მოაშორო და აბსტრაგირებულად წარმოაჩინო. მეც ჩავთვალე, რომ 69 წელი საკმარისი იყო რეალობის შესაცნობად და იქნებ ახლა დროა დავიწყო.

პირველი რაც მომინდა პასტორალურის და ურბანისტულის შეერთება, ანუ პასტორალური არის სიმშვიდე, ბუნებრივი, ის რაც გარშემო გარტყია და ურბანიზმი – გარედან მკვეთრი ჩარევა, ურბანისტური ელემენტების, წრეების, სამკუთხედების, შევარდნა არის პეიზაჟში, რეალობაში... ასთი ნამუშევრებია „ლურჯა ცხენები“, „მერანი“, „არწივი ვნახე დაჭრილი“, ახლა „სწრაფვას“ ვაკეთებ ახალ სიტუაციაში, მაგრამ უკვე წინააღმდეგობების დაძლევით. თემატიკა, დღესასწაულის მოთხოვნილება გაჩნდა. საოცარია, მაგრამ, ამ სერ, დაკნინებულ, ძალიან მძაფრ, ტრაგიკულ სიტუაციაში დღესასწაულის სურვილი გამიჩნდა. ფერები ლაღია, ნათელია და თუ გამოფენა გავაკეთე, ასეც დავარქმევ „დღესასწაული, რომელიც ყოველთვის ჩემთან არის.“ ესეც წინააღმდეგობაში გაჩნდა. ამას ხაზს ვუსვამ, თუ წინააღმდეგობა არ არის, შემოქმედება არ იქნება. წინააღმდეგობა იყო კომუნისტურ სიტუაციაში და ამიტომ კეთდებოდა ეს სიუჟეტური სიტუაციები. უამრავი სიუჟეტი გავაკეთე, იმიტომ, რომ ეს წინააღმდეგობაში იყო სოციალისტურ რეალიზმთან. დღევანდელ რეალობაში ამან უკვე აღარ დამაკმაყოფილა. ამ რეალობაში წინააღდეგობა გააჩინა უკვე იმან, რომ გინდა დღესასწაული იყოს, და ტრაგედია არის. ეს, რომ ამოიწურება, და თუ 80 წლამდე მივაღწიე, მერე შეიძლება კიდევ ახალი სერია გაჩნდეს...

გარდა ამის, 2003 წლიდან 2009 წლამდე „ვეფხსიტყაოსნის“ ილუსტრაციას ვაკეთებდი, მაგრამ თეონას გამოჩენამ გვერძე გადამადებინა ის. მივუბრუნდები, მაგრამ, ალბათ, სხვა თვალით, კაცმა არ იცის. თანაც, ის ნამდვილად მონუმენტურია. ამ ნამუშევრების დატოვება ტილოზე კიდევ შეიძლება, მათი არა...

გამოფენა...

გამოფენა როდის მექნება არ ვიცი. კულტურის სამინისტროდან ზრდილობიანი უარი მივიღე. გამოფენები მუზეუმს აქვს დაგეგმილი და თუ თქვენ გეგმაში არ ხართ, ჩვენ რას გავხდებითო...

ეჰ! სათქმელი ძალიან ბევრია...

P.S. „ახალი 7 დღე“ ულოცავს თემო გოცაძეს 70 წლის იუბილეს, ჯანმრთელობას და დიდხანს სიცოცხლეს უსურვებს...