Skip navigation.
მთავარი

ციტირების ინდექსის დადგენა

გთავაზობთ მეცნიერის ციტირების და H ინდექსების დადგენას Google Scholar-ის, Scopus-ისა და Web of Science-ის სამეცნიერო ბაზების მონაცემებზე დაყრდნობით. შეიტყვეთ მეტი

საძიებლები

მიმდინარეობს საიტის განახლება

ბიბლიოთეკის კატალოგი

ძიება ქართულ ბიბლიოთეკებში

Create your own Custom Search Engine
ძიება ქართულ ლექსიკონებში და ენციკლოპედიებში
Create your own Custom Search Engine
ძიება მსოფლიოს უნივერსიტეტების ღია სამეცნიერო არქივებში

Create your own Custom Search Engine

მესამე პირზე გადახდევინების მიქცევა

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 240–ე მუხლის თანახმად გადასახადის გადამხდელის აღიარებული საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების მიზნით საგადასახადო ორგანოს უფლება აქვს, მესამე პირს წარუდგინოს საგადასახადო მოთხოვნა და მისი ქონებიდან უზრუნველყოს გადასახადის გადახდევინება, თუ გადასახადის გადამხდელის ქონება იმდენად მცირეა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის სხვა ღონისძიებების განხორციელებამ ვერ უზრუნველყო აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დაფარვა და სასამართლოს გადაწყვეტილებით ან სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე დადგენილია, რომ მესამე პირს აქვს გადასახადის გადამხდელის დავალიანება, რომლის გადახდის ვადაც დამდგარია.

აღნიშნული მუხლი, შესაბამისი წინაპირობების არსებობისას, საგადასახადო ორგანოს ანიჭებს უფლებამოსილებას, ამოიღოს გადასახადის გადამხდელის დავალიანება მესამე პირისაგან. გასათვალისწინებელია, რომ ზემოთ მოყვანილი მუხლის სწორი განმარტების შემთხვევაში არ დგას კანონის ნორმის პრობლემურობის საკითხი. მოცემულ ნორმაში ყურaდღება უნდა გავამახვილოთ შემდეგ ჩანაწერზე: „სასამართლოს გადაწყვეტიელბით ან სხვა მტკიცებულებების საფუძველზე დადგენილია, რომ მესამე პირს აქვს გადასახადის გადამხდელის დავალიანება რომლის გადახდის ვადაც დამდგარია.“ ვფიქრობ, სწორედ აღნიშნული ჩანაწერის ორაზროვანმა განმარტების შესაძლებლობამ შესაძლოა მესამე პირთა უფლებების შელახვა გამოიწვიოს. პირველ რიგში, გასათვალისწინებელია, რომ მუხლში გამოყენებულია  არა ტერმინი "კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილება," არამედ  "სასამართლოს გადაწყვეტიელბა," რაც ჯერ კიდევ არ ნიშნავს ამ გადაწყვეტილების კანონიერებას და შესასრულებლად სავალდებულო ძალის ქონას. საქართველოში კი, სასამართლოს სამი ინსტანციის არსებობის პირობებში, შესაძლოა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება. რომელიც საგადასახადო ორგანომ მტკიცებულებად გამოიყენა, საკასაციო ან სააპელაციო სასამართლოს მიერ რადიკალურად შეიცვალოს. ობიექტური განმარტების შემთხვევაში ტერმინ "სასამართლო გადაწყვეტილებაში" თავისთავად მოაზრებული უნდა იყოს კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, თუმცა მუხლი, თავისი მოცემულობით, იძლევა სხვაგვარი განმარტების შესაძლებლობას. ასევე, რაც შეეხება  „ან სხვა მტკიცებულებებს, ამ შემთხვევაშიც ობიექტური განმარტებისას ასეთი მტკიცებულებები უნდა გულისხმობდეს არა იმაზე ნაკლები იურიდიული ძალის მქონე მტკიცებულებებს, ვიდრე ეს სასამართლოს გადაწყვეტილებაა, თუმცა აქაც ნორმის ჩანაწერის ორაზროვანი განმარტების შესაძლებლობიდან გამომდინარე, სავსებით მოსალოდნელია, კანონის გამომყენებელმა ასეთ "სხვა მტკცებულებად" ჩათვალოს რიგითი ხელშეკრულება ან სხვა დოკუმენტი, რომელიც რამენაირად ადასტურებს მესამე პირის გადასახადის გადამხდელის მიმართ არსებულ დავალიანებას და ამის საფუძველზე მოახდინოს მისგან ქონების ამოღება. ასეთ შემთხვევაში კი, ფაქტობრივად, სასამართლო გადაწყვეტილების გარეშე ხდება მესამე პირის გადასახადის გადამხდელის მიმართ არსებული დავალიანების აღიარება, რაც შესაძლოა პრობლემას უქმნიდეს საქართველოს კონსტიტუციის 42–ე მუხლით გარანტირებულ სასამართლოს გზით პირის უფლებათა დაცვის შესაძლებლობას, რამდენადაც ამ შემთხვევაში მესამე პირი მოკლებულია იმ  გარემოებების მტკიცების შესაძლებლობას (მაგ. დოკუმენტის სიყალბე, ხელშეკრულების ფორმადაუცველობა, ნების გამოვლენის ნამდვილობა და სხვ.) რომელთა მეშვეობითაც სასამართლო წესით დავის შემთხვევაში მან  შეიძლება  თავი დაიცვას მოსარჩელისაგან. ასევე, სავსებით დასაშვებია, რომ არსებული საბუთის ნამდვილობის შემთხვევაშიც კი მოვალე მესამე პირს გადასახადის გადამხდელის მიმართ ამ მოთხოვნის საპირისპიროდ ჰქონდეს ისეთი ვადამოსული მოთხოვნის წარდგენის უფლება, რომელიც იწვევს გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის სრულად გაქვითვას, რაც პროცესუალურად გადასახადის გადამხდელის მოთხოვნის დაკმაყოფილების შესაძლებლობას  თავისთავად გამორიცხავს და სხვა... 

იმ შემთხვევაში, თუკი აღმოჩნდა, რომ მესამე პირს რეალურად არ ჰქონია ვადამოსული დავალიანება, საინტერესოა, ვის უნდა მოსთხოვოს ამ პირმა ზიანის ანაზღაურება - საგადასახადო ორგანოს თუ იმ პირს, რომლის ვალდებულების გამოც მოხდა მისი ქონების ჩამორთმევა ისე, როგორც ეს სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონის 32–ე მუხლის მესამე  პუნქტშია მოცემული (რაც კიდევ ერთი პრობლემაა კანონმდებლობაში). მოცემულ შემთხვევაში აქაც განმარტების პრობლემა დგას, ერთი მხრივ, შეიძლება ვთქვათ, რომ რამდენადაც საგადასახადო კანონმდებლობაში აღნიშნული საკითხი უფრო ვიწროდ არ არის დაკონკრეტებული და, აგრეთვე, იმიტომ, რომ ზოგადი პრინციპიდან გამომდინარე, პირს მოთხოვნის უფლება უშუალოდ მისი უფლებების შემლახველის მიმართ უჩნდება, მესამე პირს ამ თანხის მოთხოვნა შეუძლია საგადასახადო ორგანოსგან, თუმცა თუკი კანონის გამომყენებელი ამ მუხლებს სისტემურად განმარტავს(რაც, ვფიქრობ, მოცემულ საკითხთან მიმართებით არასწორია), სავსებით შესაძლებელია  სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონის მსგავსად, მესამე პირს მოთხოვნის უფლება შერჩეს სწორედ იმ გადასახადის გადამხდელის მიმართ, რომლის ქონება ''იმდენად მცირეა, რომ საგადასახადო ორგანოს მიერ საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების უზრუნველყოფის სხვა ღონისძიებების განხორციელებამ ვერ უზრუნველყო აღიარებული საგადასახადო დავალიანების დაფარვა“. ასეთ შემთხვევაში კი, პოტენციურად, სავსებით შესაძლებელია, რომ პირს იურიდიულად გააჩნდეს კოლოსალური თანხის მოთხოვნის უფლება, თუმცა რეალურად მოთხოვნის ადრესატისგან სულ მცირეოდენი თანხის ამოღების ალბათობაც კი ნულის ტოლი იყოს.

კანონის ნორმის განჭვრეტადობის პრობლემის გამო შესაძლო უფლების დარღვევის რისკებისაგან თავის არიდების მიზნით უკეთესი იქნებოდა, "სასამართლო გადაწყვეტილება" დაკნონკრეტებულიყო "კანონიერ ძალაში შესულ სასამართლო გადაწყვეტილებად," "სხვა მტკიცებულებებთან"  მიმართებით კი საგადასახადო ორგანოსაც ჰქონოდა არა პირდაპირ მესამე პირის ქონების ჩამორთმევისა თუ დაყადაღების უფლება, არამედ მესამე პირის მიმართ მოთხოვნის წარდგენის უფლება ისევე, როგორც სამოქალაქო კანონმდებლობის თანახმად, კრედიტორი იძენს თავისი მოთხოვნის დასაკმაყოფლებლად მოვალის ყველა იმ  მოთხოვნის უფლებას, რომელიც მას  მესამე პირების მიმართ აქვს. 

ავტორი: ნიკო ფილფანი